Victoria Institution: Terus Mendidik Kota

Terus Mendidik Kota

SITI HAWA | 3 Febuari 2026

SIAPA yang tidak kenal Victoria Institution? Dikenali dengan panggilan VI, ia merupakan sekolah menengah tertua di Kuala Lumpur yang pada tahun ini meraikan ulang tahun ke-133. Sekolah ini juga merupakan antara sekolah paling berprestij di bandar ini.

Dari tingkatan 1 hingga tingkatan 5, VI hanya menerima pelajar lelaki, manakala kemasukan pelajar perempuan pula, diterima bagi tingkatan 6 (rendah dan atas).

Sepanjang penubuhannya, VI telah melahirkan ramai tokoh terkenal dalam kalangan alumninya yang dikenali sebagai “Victorians”, ini termasuk adik-beradik Sidek dalam arena badminton, tokoh korporat Ananda Krishnan, pengarah dan penerbit Amir Muhammad, serta Rafidah Aziz yang merupakan seorang ahli politik.

Ditubuhkan pada 14 Ogos 1893, sekolah ini diasaskan bersempena sambutan Jubli Emas Ratu Victoria. Batu asas sekolah telah diletakkan oleh Lady Treacher, isteri kepada Residen British Perak ketika itu, Sir William Hood Treacher, di High Street (kini dikenali sebagai Jalan Tun H.S. Lee) yang merupakan lokasi asal pembinaan sekolah ini. VI kemudiannya dirasmikan pada 30 Julai 1894.

Disebabkan kedudukan tapak asalnya yang terletak berhampiran Sungai Klang, masalah banjir kerap berlaku yang membuatkan sekolah ini berpindah ke Jalan Hang Tuah (ketika itu dikenali sebagai Jalan Shaw) pada tahun 1929, dan kekal di situ sehingga hari ini. Kini, plat batu asas tersebut boleh dilihat pada bahagian hadapan bangunan VI.

Sekeping poskad lama yang memaparkan VI pada zaman dahulu. – Foto: Wikimedia Commons

Reka Bentuk Yang Unggul

Menerusi beberapa siri e-mel, sejarawan Chung Chee Min, 84, telah berkongsi pengetahuan beliau tentang VI bersama kami. Chung telah bersama VI sejak dulu lagi, dari tahun 1953 hingga 1959, beliau merupakan seorang pelajar, sebelum kembali semula ke sekolah itu sebagai guru matematik dari 1965 hingga 1967.

Chung merupakan individu yang paling sesuai untuk berkongsi tentang VI: beliau telah menulis tiga buah buku mengenainya, merakamkan sejarah serta kenangan peribadinya ( A Concise History of the Victoria Institution 1893–2002, The V.I. Anthology, Voices from the Golden Age dan The Big School ). Beliau juga menyumbang serta membantu menyelenggara laman web Victoria Institution.

Menurut Chung, seorang arkitek dari British A.C. Norman telah mereka bangunan asal VI di High Street. Arkitek yang sama yang telah mereka bentuk St. Mary’s Cathedral yang terletak bersebelahan dengan Padang (Dataran Merdeka).

“Antara perincian utama dalam reka bentuk bangunan yang diterapkan oleh Norman ialah gaya seni bina kotej Inggeris era Victoria yang jelas, menampilkan gabungan separa batu-bata dan separa kayu dengan elemen Gothik, seperti gerbang di tingkat bawah,” kata Chung.

Bagi bangunan VI yang sedia ada di Jalan Hang Tuah pula, ia direka oleh firma seni bina terkenal berpangkalan di Singapura, Swan & Maclaren, dengan gaya Art Deco, menampilkan blok utama berbentuk huruf “E” serta menara jam yang menonjol. Menariknya, kontraktor bagi pembinaan bangunan ini ialah Low Yat, yang kemudiannya mengasaskan Low Yat Group.

Menara ikonik VI pula telah direka dengan teliti dalam gaya neo-klasik “stripped” dengan sentuhan barok. Antara elemen utama dalam rekaan ini termasuklah kubah kecil yang mana bahagian atasnya mempunyai sentuhan menarik, tiang hiasan dan laluan pengudaraan, hiasan tepi siling serta pedimen segi tiga. Pada tahun 2009, sekolah ini secara rasmi diiktiraf sebagai Tapak Warisan Kebangsaan.

Chung Chee Min bersama lukisan garisan VI hasil karyanya, yang kini dipamerkan di Muzium VI. (2024)

Chung mengetuai pasukan Rumah Sukan beliau pada Hari Sukan. (1959)

Chung (kedua dari kiri) di makmal fizik. (1957)

Chung (depan, kiri) menyertai larian merentas desa. (1957)

Chung (berdiri, kiri) semasa lawatan Persatuan Fotografi ke Unit Filem Malaya. (1957)

Pameran Sains tahunan, dianjurkan di VI. (1961)

Pelajar VI mementaskan Comedy of Errors karya Shakespeare di Dewan Bandaran. (1956)

Sebuah Pusat Komuniti

Walaupun mempunyai status sebagai sekolah “elit”, VI sering membuka pintunya kepada masyarakat umum sepanjang tahun berikutnya.

Terletak di Bukit Petaling dengan kemudahan kolam renang, dewan besar serta padang permainan yang cukup luas untuk menampung tiga perlawanan bola sepak atau hoki secara serentak, VI merupakan antara sekolah terawal yang memiliki fasiliti sedemikian, yang bukan sahaja dikhususkan untuk kegunaan sekolah dan para pelajarnya.

Sebagai contoh, dewan sekolah ini pernah menjadi tuan rumah Kejohanan Badminton Malaya pada tahun 1948. Semasa Sukan Komanwel 1998, beberapa perlawanan kriket antarabangsa telah berlangsung di padang VI.

Ketika melawat Tanah Melayu pada tahun 1955, atlet Olimpik Amerika Syarikat Jesse Owens telah memberikan latihan secara langsung kepada atlet tempatan di VI, dan pada tahun 1957 pula, atlet lontar peluru Olimpik Amerika Syarikat Parry O’Brien telah mengadakan demonstrasi kemahiran secara terbuka di padang tersebut.
Kedudukan VI yang strategik serta kemudahan fasiliti pengajarannya juga membolehkan kelas malam Higher School Certificate (HSC) untuk golongan dewasa dijalankan di sekolah ini pada era 1960-an.

“Ini memberi peluang kepada ramai orang awam untuk melanjutkan pelajaran ke universiti. Sebelum penubuhan maktab perguruan, kelas ‘biasal’ juga dijalankan di premis ini pada hujung minggu bagi melahirkan guru terlatih,” kongsi Chung.

Pada 1992, Malaysia memenangi Piala Thomas selepas menunggu selama 25 tahun. Membantu menakluk Piala daripada Indonesia adalah enam pelajar Victorian, empat daripadanya dilihat di sini dalam detik kegemilangan mereka; (dari kiri): Razif Sidek, Soo Beng Kiang, Foo Kok Keong dan Rashid Sidek. Tidak ditunjukkan ialah Jalani Sidek dan Wong Ewe Mun (simpanan).

Sebuah Tempat Yang Penuh Sejarah Pertama

VI juga dikenali sebagai sebuah institusi yang telah mencatat pelbagai “yang pertama” di negara ini.
Pergerakan pengakap Malaya dan Pasukan Kadet telah bermula buat kali pertama di VI, dan Pasukan Pancaragam Kadet sekolah ini yang berusia lebih 70 tahun, ditubuhkan pada tahun 1909, turut dikenali di peringkat antarabangsa.

VI juga merupakan sekolah pertama yang mementaskan persembahan drama secara terbuka kepada umum serta menjalankan acara sukan mengikut format Olimpik, lengkap dengan perbarisan masuk dan majlis perasmian rasmi.

Para pelajarnya sering mencuri tumpuan media dengan keputusan peperiksaan yang cemerlang, manakala pameran sains tahunan pula menarik kunjungan pelajar dari seluruh bandar serta orang awam ke makmal sains untuk mendalami ilmu sains.

Setiap tahun, atlet VI terkenal dengan kejayaan meraih sebahagian besar piala kejuaraan dalam pelbagai jenis sukan.

“Terdapat begitu banyak bakat sehingga suatu ketika dahulu sekolah ini mempunyai lima penerbitan serentak yang diterbitkan oleh para pelajar untuk memenuhi minat yang berbeza. Para alumninya yang ramai masih boleh ditemui dalam pelbagai lapisan masyarakat Malaysia, daripada sektor kerajaan, profesional dan akademik hinggalah ke bidang seni dan perniagaan,” ujar Chung.

Foto berkumpulan sekolah sempena sambutan seratus tahun pada 1993.

Bangga Menjadi Seorang Victorian

Dikenali dengan kecemerlangan dalam bidang sukan dan akademik, menjadi seorang Victorian melahirkan rasa bangga yang mendalam dalam kalangan alumninya.

Lambang jata sekolah mempunya simbolik yang unik, dengan kepala seladang serta warna biru dan putih yang diinspirasikan daripada Universiti Cambridge dan Universiti Oxford menjadikan sumber inspirasi dan kebanggaan besar kepada para pelajar.

Begitu juga dengan tiga rangkap lagu sekolah ini yang sarat dengan lirik penuh semangat (diiringi melodi lagu pelajar zaman pertengahan “Gaudeamus Igitur”) yang pastinya dinyanyikan dengan penuh rasa bangga pada setiap perhimpunan mingguan sekolah serta di penghujung setiap perjumpaan alumni VI di seluruh dunia.
Namun begitu, Chung berkongsi satu rahsia kecil: sebenarnya, VI tidak pernah mempunyai moto rasmi.

“Apabila akhbar sekolah mula diterbitkan pada tahun 1953, ia menggunakan moto ‘Be Yet Wiser’ di muka halamannya, berdasarkan peribahasa dalam kitab Injil, ‘Beri arahan kepada pemuda yang bijak, dan dia akan menjadi lebih bijak lagi.”

“Namun, dari semasa ke semasa, generasi pelajar selepas itu tersilap anggap bahawa ia adalah moto sekolah, sehingga akhirnya ia menjadi moto secara rasmi! Ini merupakan contoh bagaimana kesilapan boleh bertukar menjadi fakta,” ujar Chung.

Perdana Menteri ketika itu, Tunku Abdul Rahman, adalah Tetamu Kehormat pada sambutan Ulang Tahun ke-75 VI pada 1968.

Warisan Yang Terus Hidup

Bagi Chung, pengalamannya sebagai pelajar dan kemudiannya sebagai guru di VI telah membuka peluang untuk beliau mengenali sejarah sekolah ini yang begitu kaya.

“Pelajar terbaik di Kuala Lumpur belajar di sini, dan guru terbaik juga mengajar di sini. Sekolah ini turut mempunyai ramai pengetua yang berkhidmat lama dan penuh dedikasi, malah beberapa daripadanya berkhidmat melebihi tempoh biasa sekitar tiga tahun. Malah, pengetua pertamanya, Bennett Eyre Shaw, berkhidmat lebih 25 tahun dan meninggalkan kesan yang mendalam serta kekal dalam sejarah sekolah,” kata Chung.

Apabila internet mula berkembang, Chung melihatnya sebagai peluang terbaik untuk mendapatkan lebih banyak maklumat dan bahan berkaitan VI dari seluruh dunia, serta berkongsi kisah VI kepada pembaca yang lebih luas.

“Selepas lebih dua dekad, pelbagai kisah VI yang begitu banyak ini masih belum diceritakan sepenuhnya!” ujar beliau.

Dengan sejarahnya yang panjang dan penuh makna, Chung percaya bahawa VI merupakan sebuah warisan hidup yang wajar dipelihara untuk generasi akan datang. sebuah cebisan masa yang jarang ditemui daripada era yang telah lama berlalu.

“Bangunan kaca moden yang berkilauan sudah cukup banyak di Kuala Lumpur. Tetapi berapa banyak bangunan Art Deco yang masih wujud di Kuala Lumpur, apatah lagi di seluruh Malaysia?” soalnya.

Chung turut berkongsi bahawa VI merupakan sebahagian daripada sejarah yang sangat penting dalam sejarah negara, namun sering dilupakan. Sekolah ini pernah digunakan oleh tentera Jepun sebagai ibu pejabat mereka semasa pendudukan Kuala Lumpur dalam Perang Dunia Kedua. Lebih penting lagi, penyerahan kalah tentera Jepun pada tahun 1945 telah ditandatangani di dewan sekolah VI “Perkara ini sahaja sudah cukup menjadi alasan untuk sekolah ini dipelihara!” kata Chung.

Beliau berharap agar lebih ramai rakyat Malaysia memperlahankan kenderaan ketika melalui Jalan Hang Tuah dan memberi perhatian kepada simbol bersejarah yang masih hidup ini, yang sejak tahun 1893 telah menjadi sebahagian penting daripada perjalanan negara. “Alangkah baiknya jika lawatan berpandu diadakan di sekolah ini, supaya pelancong dan penduduk tempatan dapat menghargai warisan bersejarah yang berada tepat di hadapan mereka."

Mengikuti tradisi sejak 1920-an, pengawas VI memakai baju biru dengan kot dan seluar putih.

Discover more stories

See full list