Sayur In The City: Dari Batas Kebun ke Meja Santapan Bersama

Dari Batas Kebun ke Meja Santapan Bersama

MANJEET DHILLON | 17 Febuari 2026

Menu Satu Rasa menampilkan ulam lou sang, satu gabungan yang menyegarkan dan ceria terdiri daripada limau bali, sengkuang, limau purut, bunga kantan, pegaga dan ulam raja – herba-herba yang sekian lama menghiasi meja rakyat Malaysia, lazimnya dipetik segar dan dinikmati secara berkongsi. – Foto: Manjeet Dillon

TERSEMBUNYI di sebalik bangunan bersejarah YWCA di Jalan Hang Jebat, sebuah laluan sempit menyelinap sunyi dari kesesakan jalan utama. Di kawasan yang lebih dikenali dengan deretan kedai lama dan perniagaan turun-temurun ini, terdapat sebuah laluan yang dapat membawa anda ke sebuah ruang hijau yang tak disangka.

Di sinilah “Sayur in the City” telah mengusahakan tanaman herba dan sayur-sayuran selama kira-kira lapan tahun. Berhampiran pintu masuk, berdiri sepohon pokok longan Brazil yang sudah wujud lebih dua dekad sebelum projek ini bermula. Dalam diam memperingatkan kita bahawa tanah ini telah lama dijaga dalam pelbagai cara. Kebun ini tidak menggantikan sejarah kawasan tersebut. Sebaliknya, ia menambah satu lagi lapisan kehidupan yang hidup dan berterusan.

Dalam persekitaran inilah Eats, Shoots & Roots menganjurkan Farm-to-Table Brunch tahunan mereka yang kini telah memasuki tahun ketujuh. Bertemakan Satu Rasa, edisi 2026 ini membawa maksud “satu cita rasa”. Konsep ini menumpukan kepada hidangan daripada pelbagai tradisi budaya yang disajikan di satu meja yang dikongsi, menggunakan sebahagian hasil tanaman dari kebun mereka sendiri yang menghubungkan tanah, dapur dan komuniti dalam satu ruang bandar yang sama.

Sebelum tetamu mengambil tempat duduk di dalam bangunan, mereka dibawa melalui kawasan kebun untuk melihat sendiri herba dan sayur-sayuran yang telah dituai pada awal minggu tersebut. Hujan pagi yang singkat baru sahaja reda. Tanah masih lembap, daun-daun memperlihatkan kilauan halus dengan lapisan air. Memberi satu peringatan kecil, walaupun di tengah kota, kita masih boleh menanam.

Batas tanaman yang bertingkat dapat membantu memastikan kebun tersusun rapi. Ulam tumbuh berkelompok: pegaga, ulam raja, limau purut, di samping cili, termasuklah cili burung ungu. Ada juga kawasan yang kelihatan kosong pada waktu tertentu. Keadaan ini dijelaskan sebagai sebahagian daripada kitaran semula jadi kehidupan tumbuhan.

Di kawasan pengomposan pula, sisa makanan dari dapur dikembalikan ke kebun melalui sistem bio pori bawah tanah. Sistem ini direka untuk menghalang tikus dan membolehkan bahan organik mereput dengan selamat. Sekam padi digunakan sebagai penutup karbon untuk sisa makanan. Tidak seperti tanah atau kompos siap, sekam padi mengekalkan strukturnya lebih lama dan membantu mengawal kelembapan semasa proses pereputan. Kompos yang terhasil kemudiannya digunakan semula untuk menyuburkan tanaman, mewujudkan satu kitaran tertutup antara dapur dan kebun.

Sebuah struktur pengkomposan yang dibina daripada susunan bata, di mana bahan organik dikembalikan ke tanah sebagai sebahagian daripada kitaran nutrien taman.

Sistem ini mengingatkan kita kepada tradisi makanan lama di Malaysia. Sisa dapur jarang dibuang dan kebun kecil di belakang rumah menyokong keperluan harian. Jauh sebelum istilah “urban farming” menjadi popular, masyarakat kampung telah lama mengamalkan penanaman berskala kecil, menanam ulam, herba dan sayur-sayuran, hanya beberapa langkah dari dapur mereka. Di tengah pusat bandar ini, prinsip-prinsip tersebut disesuaikan dengan kehidupan moden. Kebun ini bukan sekadar projek kelestarian, tetapi satu kesinambungan ilmu yang diwarisi. Ini membuktikan bahawa warisan bukan sahaja terletak pada bangunan, tetapi juga dalam amalan harian.

Selepas lawatan kebun, para tetamu akan bergerak ke dalam bangunan untuk acara utama mereka iaitu Farm-to-Table Brunch. Program ini dimulakan dengan pembentangan oleh Beatrice Yong, Pengarah Strategi di Eats, Shoots & Roots, yang berkongsi pencapaian organisasi tersebut serta menerangkan bagaimana projek kebun, bengkel dan inisiatif latihan mereka berkembang sepanjang tahun.

Eats, Shoots & Roots mula membangunkan kebun ini pada tahun 2017 dengan sokongan awal daripada Think City. Sejak itu, tujuh sukarelawan teras telah membantu menyelenggara tapak ini, sementara program awam diperluaskan untuk memenuhi sesi kebun pada setiap hari Jumaat. Lawatan hari Sabtu dan bengkel khusus seperti Horticulture 101 dan vermikompos turut diperkenalkan, sehinggakan kumpulan korporat kini kerap menyertai mereka. Selain itu, mereka juga sedang mengusahakan lebih banyak program untuk kanak-kanak.

Dalam pembentangannya sebelum makan tengah hari, Yong turut menjelaskan bagaimana brunch ini merupakan sebahagian daripada kalendar program awam yang lebih luas. Lawatan kebun bulanan diteruskan sepanjang tahun, di samping sesi praktikal seperti Ulam Taste Tour, yang memperkenalkan peserta kepada herba bermusim sebelum menikmati sesi merasa yang disusun daripada hasil kebun. Mini Garden Experience pula menawarkan lawatan deria berpandu melalui tumbuhan yang boleh dimakan, diakhiri dengan aktiviti penanaman ringkas yang boleh dibawa pulang oleh peserta.

Sesi yang lebih mendalam juga ditawarkan. Siri bengkel Home Edible Garden Workshop merangkumi asas tanah, penanaman dalam bekas, batas tanpa gali (no-dig beds) dan pembiakan tanaman, direka khusus untuk penduduk bandar yang ingin memulakan kebun berskala kecil di rumah masing-masing. Menurut Yong, sesi ini bertujuan untuk menarik minat orang ramai terhadap penanaman makanan dan lebih mudah diakses dalam persekitaran bandar yang padat.

“Kami telah mereka bengkel ini supaya sesiapa sahaja boleh menyertai tanpa mengira pengalaman,” kata Yong. “Apabila mereka melihat bagaimana sisa menjadi tanah dan tanah menjadi makanan, kehidupan bandar yang lestari menjadi sesuatu yang praktikal, dan bukan sekadar teori semata-mata.”

Hidangan bufet yang menampilkan sajian disediakan di bawah bimbingan Chef Kamala, menggunakan bahan-bahan yang sebahagiannya diperoleh daripada ladang bandar Sayur in the City.

Makan tengah hari disediakan di bawah bimbingan Chef Kamala, yang mempunyai lebih 40 tahun pengalaman dalam bidang kulinari. Bagi pelajar dari YWCA Vocational Training and Opportunity Centre (VTOC), acara ini merupakan sebahagian daripada rutin latihan mingguan mereka. Setiap minggu, mereka meluangkan masa selama dua jam untuk bekerja di kebun dengan merumput, menyelenggara batas dan menuai hasil sebelum masuk ke dapur untuk menyediakan hidangan menggunakan apa yang telah ditanam.

Para pelajar memainkan peranan aktif dalam mempersembahkan hidangan. Setiap kumpulan terbahagi kepada tiga orang. Mereka akan memperkenalkan setiap hidangan dalam Bahasa Inggeris, Mandarin dan Tamil sebelum kembali ke meja masing-masing untuk menjamu selera bersama para tetamu. Kad perbualan turut diletakkan di setiap meja bagi menggalakkan perbincangan.

Pengenalan berbilang bahasa ini mencerminkan semangat Satu Rasa yang melangkaui menu itu sendiri. Di sebuah bandar yang dibentuk oleh lapisan komuniti dan sejarah bersama, bahasa menjadi sebahagian daripada pengalaman makan. Mereka akan berdiri bersama sambil menerangkan hidangan, daripada tanaman yang ditanam berdekatan, disediakan secara kolektif dan menggemakan irama sambutan masyarakat Malaysia, di mana makanan, perbualan dan penceritaan saling berkait.

Menu ini bergerak merentasi pelbagai tradisi kulinari tanpa cuba untuk menggabungkannya menjadi satu gaya tunggal. Kung Pao Jackfruit mengolah semula hidangan klasik Sichuan dengan menggunakan nangka muda menggantikan ayam. Sayur lodeh menampilkan santan dan sayur-sayuran dalam kuah gaya Melayu. Okra raita yang sejuk dan sedikit masin dihidangkan bersama Satu Rasa Rice, yang mengandungi bayam, lobak merah dan ubi keledek.

Ulam lou sang pula menggabungkan limau bali, sengkuang, limau purut, bunga kantan, pegaga dan ulam raja. Kombinasi herba yang telah lama menjadi sebahagian daripada hidangan di meja makan Malaysia. Sering dipetik segar dan dimakan bersama. Gerakan menggaul hidangan itu mencetuskan gelak tawa dengan chopstick yang terangkat di sekeliling meja, menukar satu ritual perayaan menjadi detik kebersamaan di bandar.

Daripada perkhidmatan formal, hidangan ini berlangsung sebagai makan tengah hari secara komuniti. Pelajar dan tetamu makan bersama, mencerminkan satu adat lama masyarakat Malaysia, bahawa makanan terasa berbeza apabila dikongsi. Dalam suasana ini, penanaman, penyediaan dan perbualan membentuk satu kitaran yang berterusan.

Lawatan berpandu melalui batas tanaman bertingkat, dengan para peserta memerhati pertumbuhan tanaman dan keadaan tanah dari jarak dekat.

“Kebun adalah tempat di mana pembelajaran bermula,” kata Yong dalam pembentangannya sebelum makan tengah hari. “Tetapi ia hanya menjadi lebih bermakna apabila pelajar mengikutinya hingga ke akhir proses, dari menanam, ke penyediaan dan seterusnya berkongsi hidangan.”

Di akhir ucapannya, dia menambah, “Mari kita terus memberi bersama.”

Di sebuah kawasan yang menonjolkan bangunan bersejarah dan perniagaan lama, Satu Rasa menawarkan sebuah kesinambungan yang halus. Ia mencadangkan bahawa warisan bukan sahaja dipelihara melalui fasad bangunan dan dokumen lama, tetapi juga melalui amalan harian. Bagaimana makanan ditanam, bagaimana ilmu diwariskan, dan bagaimana orang berkumpul di sekeliling meja.

Di sebalik wajah bangunan YWCA, benih ditanam dan cerita dikongsi. Selagi tanah dijaga dan hidangan dimakan bersama, warisan Kuala Lumpur akan terus berkembang, bukan sekadar dalam ingatan, tetapi dalam bentuk yang hidup dan boleh dinikmati.

Discover more stories

See full list